დღევანდელი კორპორაციული ხელოვნური ინტელექტი (Enterprise AI) უცნაურად ნაცნობ განცდას ტოვებს: ინფრასტრუქტურა მძლავრია, შესაძლებლობები – რეალური, მოდელებს კი წერა, კოდირება, ძიება, თარგმნა და დაგეგმვა შეუძლიათ. ტექნოლოგიური მექანიზმი უკვე არსებობს, მაგრამ კომპანიების შიგნით ერთი და იგივე სურათი მეორდება – იქმნება უამრავი სატესტო პროექტი (პილოტი), თუმცა რეალური ტრანსფორმაცია არ ჩანს.
რატომ ხდება ასე? პასუხი მარტივია: დღეს კორპორაციული AI 1991 წლის ეტაპზეა. მას აქვს TCP/IP (ინფრასტრუქტურა), მაგრამ ჯერ არ აქვს ვები (World Wide Web).
რატომ არის ეს ანალოგია მნიშვნელოვანი?
1991 წელს ინტერნეტი უკვე მუშაობდა. ადამიანები აგზავნიდნენ ელ-ფოსტას და იყენებდნენ ფაილების გაცვლის სისტემას (FTP). უნივერსიტეტებსა და კვლევით ლაბორატორიებს შეეძლოთ ქსელით სარგებლობა, მაგრამ ჩვეულებრივი კომპანიისთვის ის ჯერ კიდევ არ იყო თანამედროვე ბიზნესგარემო. შემდეგ გაჩნდა World Wide Web – თხელი, მაგრამ გადამწყვეტი ფენა: URL-ები, HTTP, HTML, სერვერები და ბრაუზერები. ამ ფენას ქსელი არ შეუქმნია, მან უბრალოდ ქსელი გასაგები, გამოყენებადი და ხელმისაწვდომი გახადა დანარჩენი მსოფლიოსთვის.
სწორედ ეს განსხვავებაა ის, რაც დღეს კორპორაციულ AI-ს აკლია.
დიდი ენობრივი მოდელები (LLM) არაორდინარული ინფრასტრუქტურაა, მაგრამ ინფრასტრუქტურა არ არის აპლიკაციის ფენა (Application layer). კომპანია, რომელიც დღეს LLM-ს იყენებს, ჰგავს წიგნის მაღაზიას, რომელიც ონლაინ ვაჭრობას ვების გამოგონებამდე ცდილობდა. სერვერები და ქსელი არსებობს, მაგრამ თითოეული ტრანზაქციისთვის საჭიროა ახალი პროტოკოლის, ინტერფეისისა და ლოგიკის ნულიდან დაწერა. ეს არ არის კომერცია, ეს ინჟინერიაა.
ამიტომაც არის დღევანდელი AI ბაზარი ასე დამოკიდებული სატესტო მოდელებსა და კონსულტანტებზე. პრობლემა ინტელექტის ნაკლებობა კი არა, იმ ფენის არარსებობაა, რომელიც მას ორგანიზაციებისთვის მარტივად მოსახმარს გახდის.
რა თვისებები უნდა ჰქონდეს „დაკარგულ ფენას“?
იმისათვის, რომ ნედლი ინტელექტი (Raw intelligence) კომპანიებისთვის გამოსადეგ, უსაფრთხო და მასშტაბურ ინსტრუმენტად იქცეს, აპლიკაციის ფენამ მინიმუმ 7 მოთხოვნა უნდა დააკმაყოფილოს:
-
მუდმივი კონტექსტი: სისტემა ყოველ ახალ ინტერაქციას ნულიდან არ უნდა იწყებდეს.
-
ბიზნეს სემანტიკა: უნდა ესმოდეს მომხმარებლების, პროდუქტების, წესების, როლებისა და შეზღუდვების მნიშვნელობა კონკრეტული კომპანიის ჭრილში.
-
პროცესის სტატუსი: უნდა იცოდეს, რა ეტაპზეა სამუშაო, რა მოხდა აქამდე, რას ველოდებით და რა რაზეა დამოკიდებული.
-
უფლებები და მართვის მოდელები: უნდა მოქმედებდეს ორგანიზაციული საზღვრების შიგნით და არა მათ გვერდის ავლით.
-
უკუკავშირის ციკლი: მხოლოდ პასუხების გენერირების ნაცვლად, უნდა სწავლობდეს მიღებული შედეგებიდან.
-
თავსებადობა: უნდა უკავშირდებოდეს არსებულ სისტემებს, ხელსაწყოებსა და მონაცემებს ყოველ ჯერზე ნულიდან აწყობის გარეშე.
-
გამეორებადობა: უნდა ინერგებოდეს როგორც არქიტექტურა და არა როგორც ინდივიდუალური საკონსულტაციო პროექტი.
ვინ იქნებიან მომავლის გამარჯვებულები?
ვების ერაში მთავარი კითხვა ის კი არ იყო, ვინ ფლობდა კაბელებს, არამედ ის, თუ ვინ შექმნა ფენა, რომელმაც ქსელი გამოყენებადი გახადა. ანალოგიურად, კორპორაციული პროგრამული უზრუნველყოფის (ERP) ისტორიაშიც გამარჯვებული ის კი არ დარჩა, ვინც სერვერს ან მონაცემთა ბაზას ფლობდა, არამედ ის (მაგალითად, SAP ან Salesforce), ვინც ბიზნეს პროცესების სტანდარტიზება და პლატფორმის შექმნა შეძლო.
იგივე შეიძლება მოხდეს ხელოვნური ინტელექტის შემთხვევაშიც. მომავალი ეტაპის გამარჯვებულები შეიძლება სულაც არ იყვნენ ის კომპანიები, რომლებსაც ყველაზე დიდი მოდელები აქვთ. რა თქმა უნდა, ისინი მნიშვნელოვანი მოთამაშეები იქნებიან (ისევე, როგორც ტელეკომ-პროვაიდერები), მაგრამ რეალური ძალაუფლება იმის ხელში აღმოჩნდება, ვინც ააშენებს ამ „დაკარგულ აპლიკაციის ფენას“ – სისტემას, რომელიც AI-ს მუდმივს, მართვადსა და კონტექსტურს გახდის.
სანამ ეს ფენა არ გამოჩნდება, ინდუსტრია პარადოქსში დარჩება: არაორდინარული ინტელექტი, რომლის გამოყენებაც წარმოუდგენელ ძალისხმევას მოითხოვს. შესაბამისად, მთავარი კითხვა ახლა ის კი არ არის, „რომელი მოდელია საუკეთესო?“, არამედ ის, თუ ვინ შექმნის ფენას, რომელიც ინტელექტს კორპორაციულ ინფრასტრუქტურად აქცევს?
წყარო: Fast Company
