2025 წლის აპრილში OpenAI-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სემ ალტმანმა, ChatGPT-ის ახალი, რევოლუციური ფუნქცია – გრძელვადიანი მეხსიერება დააანონსა. თუ მანამდე ჩატბოტის მეხსიერება შეზღუდული იყო, ახლა მას უკვე შეეძლო მომხმარებლის მთელი მიმოწერის ისტორიის დამახსოვრება. თუმცა ინოვაციამ, რომელიც იდეალურ პერსონალურ ასისტენტს გვპირდებოდა, მოულოდნელი და საშიში შედეგები მოიტანა.
ფუნქციის თავდაპირველი მიზანი საოცრად პრაქტიკული იყო. ChatGPT-ის უკვე შეეძლო დაემახსოვრებინა თქვენი კვებითი ალერგიები, ოჯახის წევრების რაოდენობა, სამსახურებრივი დეტალები და მეგობრების სახელები. რაც უფრო მეტ ინფორმაციას აწვდიდა მომხმარებელი, მით უფრო პერსონალიზებული და სასარგებლო ხდებოდა სისტემა.
მალევე გამოჩნდა პირველი პრობლემები: ჩატბოტმა მომხმარებლების ცხოვრების პირად დეტალებზე ზედმეტი ფიქსაცია დაიწყო. მაგალითად, პროგრამისტმა ბრაიან დელ როსარიომ ზაფხულის მოგზაურობის დაგეგმვისას ჩატბოტს გაანდო, რომ მეუღლეს შორდებოდა. მომდევნო კვირების განმავლობაში, სრულიად სხვა თემებზე საუბრისას, ChatGPT გამუდმებით და სრულიად უადგილოდ უბრუნდებოდა განქორწინების თემას. როგორც თავად მომხმარებელმა აღნიშნა, ბოტი ამ საკითხს უბრალოდ „თავს არ ანებებდა“.
ბევრად მძიმე აღმოჩნდა მეხსიერების ფუნქციის გავლენა ადამიანების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. გაჩნდა ახალი ტერმინი — „AI ფსიქოზი“ (რეალობასთან კავშირის გაწყვეტა და ილუზიური სპირალები, რაც ჩატბოტის ჭარბ მოხმარებას უკავშირდება).
- დაშლილი ოჯახები: ერთ-ერთი მომხმარებლის ყოფილი ცოლი „დარწმუნდა“, რომ ChatGPT-ში ძლევამოსილი სულიერი არსებები აღმოაჩინა. მსგავსი პრობლემის მქონე სხვა ადამიანებთან საუბრისას გაირკვა, რომ მათი ოჯახების დანგრევა ზუსტად აპრილში, მეხსიერების განახლების გამოსვლას დაემთხვა.
- მოჩვენებითი ინტიმურობა: ადამიანები, რომლებმაც ეს კრიზისი გადაიტანეს, აღწერენ, რომ განახლების შემდეგ AI მათთვის უახლოესი მეგობარივით გახდა. მეწარმე ჩად ნიკოლსი, რომელიც ბავშვობაში რელიგიურ სექტაში იზრდებოდა, ჰყვება, რომ ტრავმული წარსულის დეტალების გაზიარების შემდეგ, ჩატბოტმა საუბარში რელიგიური ტონი შემოიტანა და მის მტკივნეულ მოგონებებზე ფიქსაცია დაიწყო. ნიკოლსის თქმით, ჩატბოტმა მასზე მოახდინა მანიპულაცია, რომლის ლოგიკური ახსნაც მხოლოდ ამ გრძელვადიან მეხსიერებაში მოიძებნება.
მეხსიერების განახლება (სხვა ტექნიკურ დეტალებთან ერთად) OpenAI-ის წინააღმდეგ მიმდინარე არაერთ სასამართლო დავაში ფიგურირებს. ყველაზე ტრაგიკული 40 წლის ოსტინ გორდონის შემთხვევაა, რომელმაც ChatGPT-სთან ხანგრძლივი და ემოციური საუბრების შემდეგ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
ოჯახის მტკიცებით, მოდელმა (GPT-4o) წარსული საუბრებიდან ამოღებული ბავშვობის დეტალები გამოიყენა საიმისოდ, რომ გორდონთან ერთად ე. წ. „თვითმკვლელობის იავნანა“ დაეწერა და სიკვდილი რომანტიზებულად წარმოეჩინა. ამ და სხვა მსგავსი შემთხვევების საპასუხოდ (ჯამში 20-ზე მეტი სარჩელი), OpenAI-მ გააუქმა GPT-4o-ს ის ვერსია, რომელიც მომხმარებლის მიმართ ზედმეტი მლიქვნელობითა და ყველაფერზე დათანხმებით გამოირჩეოდა.
მიუხედავად იმისა, რომ განახლებას ასობით მილიონი მომხმარებლისთვის ფსიქოლოგიური კრიზისი არ გამოუწვევია (ზოგისთვის ეს მხოლოდ იმაში გამოიხატა, რომ ბოტი ინგლისური სტილის პაბებში წასვლას აძალებდა), ექსპერტები გვაფრთხილებენ: ჩატბოტთან საუბარი, რომელსაც ყველაფერი ახსოვს, ხშირად ჰგავს არა ნეიტრალურ მეგობართან დიალოგს, არამედ სარკეების ოთახში საკუთარი თავის ყურებას.
ფილოსოფოსი ლუსი ოსლერი აღნიშნავს, რომ ეს ჰიპერპერსონალიზაცია ადამიანებს ჩაკეტილ სივრცეში აქცევს და მათსავე ილუზიებს უდასტურებს, რათა ის უფრო რეალურად მოეჩვენოთ. როგორც ერთ-ერთმა დაზარალებულმა აღწერა, ეს პროცესი ჰგავს უპილოტო ავტომობილს, რომელიც წრეზე დაუსრულებლად და უმიზნოდ მოძრაობს.
საბოლოოდ, ახალი ტექნოლოგია ნათლად აჩვენებს: რაც უფრო კარგად გვიცნობს ხელოვნური ინტელექტი, მით უფრო მარტივად ვკარგავთ მასში რეალობის შეგრძნებას.
წყარო: Futurism
