დღეს ხელოვნური ინტელექტის შესახებ ურთიერთგამომრიცხავი მოსაზრებების მოსმენა გარდაუვალია. ერთნი მას სამყაროს გადამრჩენელად მიიჩნევენ, მეორენი კი – კაცობრიობის დამანგრევლად. ეს პოლარიზებული ნარატივი საზოგადოებას ყოფს და ამავდროულად, ტექნოლოგიური კომპანიების მიზანმიმართულ სტრატეგიას წარმოადგენს.
ხელოვნური ინტელექტის გარშემო ატეხილი აჟიოტაჟი (ე. წ. AI აბსოლუტიზმი) პირდაპირ ემსახურება ამ ტექნოლოგიის შემქმნელების ინტერესებს. 2025 წლის ბოლო კვარტალში AI-მ აშშ-ის ეკონომიკური ზრდის თითქმის 60% შეადგინა. ინვესტორების მოსაზიდად და მაღალი შეფასებების (IPO) გასამართლებლად, ტექნოლოგიურმა გიგანტებმა უნდა შექმნან ილუზია, რომ მათ ხელთ აქვთ ინსტრუმენტი, რომელიც პლანეტაზე არსებულ ყველა სამუშაოს შეასრულებს.
„თქვენ უბრალოდ ისე უნდა წარმოაჩინოთ სიტუაცია, რომ ინვესტორმა იფიქროს: ‘ვაუ, ამ შანსის ხელიდან გაშვება არ შემიძლია’“, – აღნიშნავს კოლუმბიის უნივერსიტეტის პროფესორი, სურეშ ნაიდუ.
შიშისა და შესაძლებლობების ეს სინთეზი სილიკონის ველზე ახალ „ოქროს ციებ-ცხელებას“ იწვევს. აქ ადამიანები სტარტაპებში იდეალიზმის გამო კი არ ერთვებიან, მათ უბრალოდ შიში ამოძრავებთ, რათა მატარებელს არ ჩამორჩნენ და სიღარიბეში არ აღმოჩნდნენ.
სამუშაო ადგილების დაკარგვა: მითი და რეალობა
2022 წლის ბოლოდან, ChatGPT-ის გამოსვლის შემდეგ, ტექნოლოგიურ სექტორში ნახევარ მილიონზე მეტმა ადამიანმა დაკარგა სამსახური. ისეთი კომპანიების ხელმძღვანელები, როგორებიც არიან Nvidia და Anthropic, აცხადებენ, რომ AI ადამიანურ შრომას მასშტაბურად ჩაანაცვლებს. თუმცა ექსპერტები ამტკიცებენ, რომ რეალობა ბევრად რთულია.
მიუხედავად იმისა, რომ კოდირების პროცესში AI-ის შედეგების შეფასება მარტივია, ბევრ სხვა სფეროში მისი გამოყენება სუბიექტურია და ადამიანის მყისიერ ჩანაცვლებას არ იწვევს. ბერკლის უნივერსიტეტის პროფესორის, მარტინ ბერახას განმარტებით, ტექნოლოგიურ სექტორში (მაგალითად: Amazon, Meta) სამსახურების შემცირებას ხშირად უშუალოდ AI-ს აბრალებენ, თუმცა სინამდვილეში ეს პანდემიის დროს ზედმეტი კადრების აყვანის ლოგიკური შედეგია. ამასთან, მაისში OpenAI-ის ხელმძღვანელმა, სემ ალტმანმაც კი უკან წაიღო თავისი სიტყვები და აღიარა, რომ დამწყები პოზიციების გაქრობის ტემპი იმაზე დაბალი აღმოჩნდა, ვიდრე თავად მოელოდა.
ნამდვილი საფრთხე: ზედამხედველობა და მიკრომენეჯმენტი
იმის მტკიცება, რომ პროგრამული უზრუნველყოფა (რომელიც მშპ-ის მხოლოდ 4-6%-ს შეადგენს) მთელ ეკონომიკას ჩაანაცვლებს, რეალობას მოკლებულია. სამაგიეროდ, მასობრივი უმუშევრობის შიში შესანიშნავი საფარველია ხელოვნური ინტელექტის უფრო რეალისტური და მზაკვრული გამოყენებისთვის: თანამშრომლებზე თვალთვალისა და მიკრომენეჯმენტისთვის.
მუშახელის სრული ჩანაცვლების ნაცვლად, დამსაქმებლები AI-ს იყენებენ იმისთვის, რომ ადამიანებისგან მაქსიმალური პროდუქტიულობა გამოწურონ. ეს მოდელი უკვე აქტიურად გამოიყენება ე. წ. „გიგ ეკონომიკაში“ (Uber, DoorDash), სადაც ალგორითმები მართავენ თანამშრომლებს. მუდმივი შიშის ფონზე, რომ მათ ნებისმიერ წამს ხელოვნური ინტელექტი ჩაანაცვლებს, ადამიანები იძულებულნი ხდებიან, მადლიერნი იყვნენ იმით, რომ საერთოდ აქვთ სამსახური.
წყარო: The Guardian
