სტატისტიკურად, Firefox უფრო მეტ ადამიანს ახსოვს, ვიდრე დღეს რეალურად იყენებს. თუ 2011 წელს მას აშშ-ის დესკტოპ ბაზრის მეოთხედზე მეტი ეკავა, დღეს მისი წილი საგრძნობლად შემცირებულია. მართალია, მომხმარებლების თბილი მოგონებები და ნოსტალგია სან-ფრანცისკოში დაფუძნებული არაკომერციული ორგანიზაციისთვის საამაყოა, თუმცა მხოლოდ ეს ვერ დააფინანსებს ბრაუზერის უნიკალური ძრავის (Gecko) მუდმივ განვითარებას.
როგორც Mozilla-ს Firefox-ის მიმართულების ხელმძღვანელი, აჯიტ ვარმა აღნიშნავს, მსხვილი კონკურენტები დღეს უბრალოდ ინერციით იგებენ. ადამიანებს არ აქვთ მიზეზი, შეცვალონ სმარტფონსა თუ კომპიუტერში ავტომატურად ჩაწერილი, ნაგულისხმევი ბრაუზერი, რადგან ის უმეტესწილად „საკმარისად კარგია“.
Apple-ის, Google-ისა და Microsoft-ისგან განსხვავებით, Mozilla არ ცდილობს, ექსკლუზიური ხელოვნური ინტელექტი ბრაუზერის განუყოფელ, სავალდებულო ნაწილად აქციოს. კომპანიის პოზიცია მარტივია: ისინი არ არიან AI კომპანია. მათი მიზანი საუკეთესო ბრაუზერის შექმნაა, ხელოვნურ ინტელექტს კი მხოლოდ იქ იყენებენ, სადაც ის მომხმარებლის გამოცდილებას აუმჯობესებს.
ამჟამად Firefox-ში ხელმისაწვდომია არჩევითი გვერდითა პანელი, რომელიც მსოფლიოს წამყვან ჩატბოტებს (Google Gemini, Microsoft Copilot, OpenAI ChatGPT, Anthropic Claude და Mistral Le Chat) აერთიანებს. მონაცემების მიხედვით, მომხმარებელთა მხოლოდ 5%-მა გამოცადა ეს ფუნქცია. რაც მთავარია, ვისაც ეს ინსტრუმენტები არ სურს, შეუძლია პარამეტრებში ერთი ღილაკით საერთოდ დაბლოკოს ნებისმიერი AI დანამატი.
პარალელურად, კომპანია მუშაობს ახალ ფუნქციაზე — Smart Window. ეს არის უშუალოდ მოწყობილობაში ინტეგრირებული ასისტენტი, რომელსაც ვებგვერდების შეჯამება და ძიების ისტორიაზე დაყრდნობით რეკომენდაციების გაცემა შეუძლია. ყველაფერი ლოკალურად მუშავდება და მონაცემები ღრუბლოვან (Cloud) სერვერებზე არ იგზავნება, თუ მომხმარებელი თავად არ დასვამს კონკრეტულ კითხვას.
მონაცემთა ლოკალური დამუშავება პირდაპირ კავშირშია Mozilla-ს ტრადიციულ ფილოსოფიასთან კონფიდენციალურობის შესახებ. 2019 წლიდან Firefox ავტომატურად ბლოკავს თვალთვალის ქუქი-ფაილებს, რასაც Chrome დღემდე არ აკეთებს. ბრაუზერი ასევე ზღუდავს სოციალური ქსელების ტრეკერებსა და ე. წ. თითის ანაბეჭდის ტექნიკას, რომელიც მომხმარებლის იდენტიფიცირებას მოწყობილობის სპეციფიკური მახასიათებლებით ცდილობს.
პირადი სივრცის დაცვის არსენალს ახლახან დაემატა უფასო, ჩაშენებული VPN (თვეში 50 GB ლიმიტით), რომელიც ინტერნეტპროვაიდერებისგან თქვენს აქტივობას მალავს. ეს ნაბიჯი კარგად აჩვენებს თანამედროვე ტენდენციას: უსაფრთხოების ის ინსტრუმენტები, რომლებშიც ადრე ადამიანები ფულს იხდიდნენ, ახლა პირდაპირ ბრაუზერებში ინტეგრირდება.
„ყოველდღიურად ათიათასობით ადამიანი რეგისტრირდება. ალბათ, ეს ჩვენი ბოლო წლების ყველაზე წარმატებული ფუნქციაა“, – აცხადებს აჯიტ ვარმა.
ბოლო პერიოდში Mozilla-მ გვერდით პროექტებზე უარი თქვა და მთელი ენერგია უშუალოდ ბრაუზერის დახვეწისკენ მიმართა. მიუხედავად ამისა, ორგანიზაცია ფინანსურად კვლავ დიდად არის დამოკიდებული Google-ზე (იმისთვის, რომ ის მთავარ საძიებო სისტემად დარჩეს). შემოსავლების დივერსიფიკაციისთვის ბრაუზერის საწყის გვერდზე გაჩნდა რეკომენდებული კონტენტი და რეკლამები, თუმცა გუნდი აქტიურად ცდილობს, იქ დაბალხარისხიანი მასალა არ მოხვდეს.
Firefox-ის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ხილვადობაა, რადგან ბევრი მომხმარებელი ქარხნული ბრაუზერის შეცვლაზე არც კი ფიქრობს. თუმცა ევროკავშირში ვითარება შეიცვალა: ახალი ციფრული ბაზრების აქტის (DMA) წყალობით, მობილურის მომხმარებლებს თავად უწევთ საწყისი ბრაუზერის არჩევა სპეციალური ეკრანიდან.
ამ რეგულაციამ Firefox-ის iOS-ის ვერსიის ჩამოტვირთვები 115%-ით გაზარდა. მხოლოდ მაისში, ამ არჩევანის ეკრანიდან ბრაუზერი 6 მილიონმა ადამიანმა დააყენა. თუმცა დესკტოპის ბაზარი ჯერჯერობით ბევრად მყარია. მაგალითად, გერმანიაში მობილურების მხოლოდ 1.59% იყენებს Firefox-ს, ხოლო დესკტოპ კომპიუტერებზე ეს მაჩვენებელი 19.4%-ია (აშშ-ში კი 0.97% და 5.4%).
საგულისხმოა, რომ აჯიტ ვარმა ბრაუზერის მთავარ ღირებულებას არა მხოლოდ ტექნიკურ მახასიათებლებში, არამედ მის იდეოლოგიაში ხედავს. Mozilla Foundation არაკომერციული ორგანიზაციაა, რომელსაც არ ჰყავს აქციონერები და არ არის ორიენტირებული მხოლოდ ფინანსურ მოგებაზე. მისი მთავარი მიზანი ღია, ადამიანზე მორგებული ინტერნეტის შენარჩუნებაა.
დღეს, როცა ინტერნეტი სულ უფრო მეტად ივსება ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული კონტენტით და კორპორაციები მხოლოდ საკუთარ მოგებაზე აკეთებენ ოპტიმიზაციას, Firefox რჩება იმ იშვიათ ალტერნატივად, რომელიც უპირველესად მომხმარებლის ინტერესებს ემსახურება.
